Bir taksi durağı, müşterileriyle her gün veri alışverişi yapar — çoğu zaman bunun farkına bile varmadan. Bir çağrının üzerinde bulunan bilgiler: zaman damgası, yolcunun konumu (durağın kendisi olduğu için kesin konum değil), hangi plakaya atandığı, ne kadar süre beklediği. Bu kayıtlar geleneksel olarak operatörün hafızasında ve elle tutulan defterlerde yaşıyordu. Dijital sistemde aynı bilgiler artık veritabanında.
Bu değişiklik teknik gibi görünse de aslında yasal bir mesele. KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) çerçevesinde durak operatörünün konumu netleşmiş durumda. Bu yazıda bu çerçeveyi pratik düzeyde anlatıyoruz: durağınızın hangi sorumlulukları taşıdığı, hangi verilerin hangi süreyle saklanması gerektiği, müşterinin haklarına nasıl cevap verilebileceği.
KVKK çerçevesi: Kapsamı
KVKK 2016’da yürürlüğe girdi ve Türkiye’deki tüm gerçek ve tüzel kişilerin kişisel veri işleme süreçlerini düzenliyor. Yasanın temel sorusu basit: “Bir kişinin kim olduğunu doğrudan veya dolaylı olarak belirleyebilecek herhangi bir bilgi işliyor musunuz?” Cevap evetse, KVKK çerçevesindesiniz.
Mahalle taksi durağında işlenebilecek tipik kişisel veriler:
- Telefon numarası (geleneksel çağrı sisteminde, müşteri telefon ettiğinde)
- Lokasyon (genellikle durağın konumu, müşterinin değil — ama spesifik bir adrese gönderim varsa o adres)
- Kimlik bilgileri (örneğin müşteri yıllık abone ise)
- Ödeme bilgileri (eğer durak yıllık abonelik vb. ile çalışıyorsa)
DURAQ sisteminde müşteri telefon numarası veya kimlik bilgisini paylaşmaz; QR taraması anonim bir çağrı oluşturur. Tek tutulan bilgiler: çağrı zamanı, durak konumu, atanan plaka. Müşteri açısından çok hafif bir veri ayak izidir.
Durak operatörünün veri sorumlulukları
KVKK çerçevesinde durak operatörü genellikle veri sorumlusu rolündedir — yani işlenen kişisel verilerin amacını ve yöntemini belirleyen taraf. DURAQ sistemini kullansanız bile, müşteri verisinin sahibi DURAQ değil, durağınızdır.
Bu rolün başlıca yükümlülükleri:
- Aydınlatma yükümlülüğü. Müşteriye hangi verilerin neden işlendiğini açıkça bildirmek.
- Açık rıza alma. Belirli işleme amaçları için müşterinin onayını almak.
- Veri güvenliği. İşlediğiniz verileri yetkisiz erişime karşı korumak.
- Saklama süresi. Verileri amaca uygun süreyle saklamak, sonra silmek.
- Hak talebine cevap verme. Müşteri verisini istediğinde göstermek, düzeltmek, silmek.
Çoğu durak için bu yükümlülüklerin pratik karşılığı ufaktır — ama yine de yerine getirilmesi gereken yasal bir çerçeve.
Hangi veriler ne kadar saklanır?
KVKK net bir saklama süresi belirtmez; “amaca uygun süre” der. DURAQ’taki tipik veri kategorileri ve önerdiğimiz saklama süreleri:
- Aktif çağrı kayıtları (durum, plaka, zaman): İşletme amacı bittiğinde (genellikle 24 saat). Yasal/muhasebe amacıyla anonim halde saklanabilir.
- Geçmiş çağrı raporları (anonim toplam): Sınırsız — kişisel veri olmadığı için.
- Operatör hesap bilgileri: Hesap aktifken; pasifleştirildiğinde 1 yıl içinde silinir.
- Plaka bilgileri (durağın iş ortakları): Sözleşme sürdüğü sürece; sonlandığında 5 yıl (yasal sorumluluk için).
DURAQ panelinden bu verilere erişim ve silme talepleri için arayüz mevcut. Operatör kendi tarafında veri yönetimi yapabilir.
Dışa aktarma ve silme hakları
Müşteri, hakkında işlenen kişisel verilerin bir kopyasını isteyebilir. Aynı zamanda silinmesini talep edebilir (çoğu durumda).
DURAQ panelinde:
- CSV ve PDF dışa aktarma: Tüm çağrı kayıtları, geçmiş raporları, plaka istatistikleri operatör tarafından dışa aktarılabilir
- Silme: Hesap silme talebi, kayıtların tamamen kaldırılması anlamına gelir
Bu talepler yazılı olarak operatöre geldiğinde, 30 gün içinde cevap verilmesi yasal zorunluluk.
DURAQ’ın rolü: Veri işleyen
DURAQ, yasal olarak veri işleyen (data processor) konumundadır — sizin yönetiminizdeki verileri sizin adınıza işler. Bu önemli bir ayrım:
- Veriler size aittir.
- DURAQ verileri sadece sistemin çalışması için işler.
- Verileri başka amaçlar için (örneğin reklam) kullanmaz.
- Verileri üçüncü taraflara satmaz, paylaşmaz.
Veri sahibi olmak ile veri işleyen olmak farklı şeyler. DURAQ size yazılım altyapısı sağlar, müşteri ilişkisi sizindir.
Bunlar operasyonel taahhüt değil, yasal yükümlülük. DURAQ’ın size sunduğu Veri İşleyen Sözleşmesi bu çerçeveyi resmi olarak belgelendiriyor.
Aydınlatma metni neden önemli
KVKK gereği, durağınızın kapısında veya görünür bir yerde aydınlatma metni bulunması gerekir. Bu metin müşteriye şunu söyler:
- Kim olarak verileri işlersiniz (durağınız)
- Hangi verileri işlersiniz (çağrı kaydı, lokasyon)
- Neden işlersiniz (taksi hizmeti sunumu)
- Ne kadar süreyle saklarsınız
- Müşterinin haklarının neler olduğu
DURAQ ekibi, aday durak operatörlerine kendi durağına özgü aydınlatma metni şablonu sunuyor; gereken küçük adaptasyonları yapmanız yeterli.
Pratik öneriler
KVKK uyumluluğu için durağınızda yapılabilecek pratik adımlar:
- Aydınlatma metnini görünür yere asın. Pano, duvarda kağıt, kapı arkası — neresi görünüyorsa.
- Açık rıza onayı müşteri hizmete başvurduğunda alınır. DURAQ’ta QR taranınca müşteri sözleşmesini görür ve devam etmek için onay verir.
- Veri talebi geldiğinde 30 gün içinde cevap verin. Şüpheniz varsa DURAQ destek hattı destek olabilir.
- Yıllık veri envanteri: durağınızda işlenen verilerin listesi. Bir kez yapılır, gerektiğinde güncellenir.
Kapanış
KVKK çerçevesinde durak operatörünün rolü, sandığınızdan basit ama göz ardı edilemez. Veri sahipliği size aittir; DURAQ sadece yazılım altyapısı sağlar. Müşteri haklarının korunması, sizin aydınlatma metniniz, sizin saklama sürelerinize uyma — hepsi birkaç pratik adımla sürdürülebilir hale gelir.
Yasal sorumluluklarınız hakkında daha fazla bilgi için, DURAQ ekibi sizin durağınıza özel danışmanlık yapabilir. İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.